Vlaanderen
Brussel
Wallonië
Internationaal

maandag, 13 augustus 2007

KONINKLIJKE MUNTSCHOUWBURG(BRUSSEL)
Restauratie van de kroonlijst en de pendentieven (5de fase)

Dossier
Publicatie

1. Restauratie van de kroonlijst en de pendentieven - Einde van de restauratie van de spektakelzaal
2. Vervanging van 70 toneeltrekken en bijplaatsing van één buistrek

1. Sinds 2003 restaureert de federale Regie der Gebouwen de spektakelzaal van de Koninklijke Muntschouwburg te Brussel. Om de programmering van het operaseizoen niet te belemmeren, werden de restauratiewerken telkens tijdens de zomermaanden juli en augustus uitgevoerd.

De restauratiecampagne werd in vijf fasen opgesplitst. In 2003 werd de Koninklijke loge en de loge van de stad Brussel gerestaureerd (fase 1). In 2004 volgde de restauratie van de scèneboog (fase 2), gevolgd in 2005 met de restauratie van het eerste en tweede balkon (fase 3). In 2006 werd het derde en vierde balkon gerestaureerd (fase 4). Tijdens de zomermaanden van 2007 werd de laatste restauratiefase uitgevoerd (fase 5) waarbij de kroonlijst en de pendentieven hun luister van weleer terugvonden. De totale kostprijs van de restauratie van de spektakelzaal (fase 1 t.e.m. fase 5) bedraagt 1, 1 miljoen euro.

Historisch en stratigrafisch onderzoek toonden aan dat het onmogelijk was om de zaal in haar ‘originele’ staat terug te brengen. De strategie van de restauratie was dan ook om op weloverwogen plaatsen de onderliggende lagen vrij te leggen of te reconstrueren, en dit op een verantwoorde wijze en rekening houdend met artistieke bekommernissen.

Voor het herstel en de afwerking van de beschadigde delen alsook voor de reconstructie van sommige meer oorspronkelijke afwerkingslagen, werd beroep gedaan op de originele en oude technieken, waaronder de techniek van de carton-pierre en de dorure à l’effet of or rehaussé. De zo getrouw mogelijk toepassing van deze oude technieken vormde immers de beste garantie voor technische en artistieke kwaliteit.

Carton-pierre wordt samengesteld op basis van dierenhuidenlijm en krijt, eventueel aangevuld met papierpulp. De modellen worden vast aangedrukt in een mal. Carton-pierre heeft het voordeel zeer licht, sterk en enigszins flexibel te zijn, waardoor het uitermate geschikt is voor aanwending in theaterzalen, waarvan de dragende structuren in belangrijke mate in hout zijn opgetrokken. Het vergt wel de nodige tijd om te verharden en een grote bekwaamheid van de uitvoerder. De dienst Restauratie van de Regie der Gebouwen voerde verschillende proeven uit alvorens tot de eerste behoorlijke resultaten te komen.

Bij de techniek van de dorure à l’effet of or rehaussé, worden de decoratieve elementen niet volledig verguld. Er worden als het ware lichttoetsen geschilderd met bladgoud op een gekleurde egale ondergrond. Dit zorgt voor een levendig en contrastrijk effect. Deze techniek vergt een grote vakmanschap van de uitvoerder. Tijdens deze restauratiefase werd dorure à l’effet toegepast op de bovenste laurierlijst van de kroonlijst.

De decoratieve patronen op het eerste balkon en de pendentieven werden tijdens deze restauratiefase gereconstrueerd. De patronen imiteren een soort van stofbekleding met goud, waarvan het aspect wijzigt al naar gelang het gezichtspunt van de toeschouwer. De gereconstrueerde patronen geven vandaag de spektakelzaal opnieuw een helder, schitterend en kostbaar karakter. Zij verwijzen ook naar de oorspronkelijke kostbare stofbekledingen van de zaal. Historische bronnen duidden immers op een zeer grote rijkdom aan verschillende brokaten, zijdebehang opgehoogd met gouden motieven, … Deze stoffen vormden een harmonische eenheid met de geschilderde stofimitaties.

Tenslotte werden ook de schilderdoeken onder de kroonlijst gerestaureerd. Deze zijn uitgevoerd in peinture à la colle. De penseelvoering van de doeken getuigt van een zeer grote vakkundigheid. Het palet bestaat slechts uit een handvol kleuren waaronder oker en olijfgroen die ook gebruikt werden voor de afwerking van de sculpturale ornamenten in de zaal. Het bladwerk is opgehoogd met dorure à l’effet.

De restauratie van de spektakelzaal was mogelijk met de financiële hulp van de Nationale Loterij.

2. Naast de restauratiecampagne, vervangt de dienst Elektromechanica van de Regie der Gebouwen ook 70 toneeltrekken en laat een bijkomende buistrek plaatsen in de machinekamer boven de toneeltoren. De trekken worden gebruikt voor het wisselen van de decorstukken op het podium en de bediening van het hoofdgordijn.

De vervanging was noodzakelijk om elektrotechnische en veiligheidsredenen. Er worden namelijk geen wisselstukken meer geproduceerd zodat de verouderde trekken niet hersteld kunnen worden. Operationele toneeltrekken zijn natuurlijk essentieel voor de werking van het operahuis. Daarnaast voldeden de verouderde toneeltrekken niet meer aan de huidige veiligheidsnormen.

De snelheid waarmee een decorstuk kan worden gewisseld, verhoogt van 1, 2 naar maximaal 1,5 meter/seconde. Er worden 50 punttrekken voorzien die een last van 250 kg kunnen dragen, 20 buistrekken die een last van 500 kg aankunnen en één enkele buistrek met een hefvermogen van 750 kg.

TECHNISCHE FICHE