Sinds december 2007 zetelen alle diensten van de Rechtbank van Eerste Aanleg in een nieuwbouw. De nieuwbouw in de Korte Torhoutstraat breidt het bestaande gerechtsgebouw substantieel uit. De Regie der Gebouwen stond zowel in voor het architecturaal ontwerp als voor de opvolging van de bouwwerken.
De Eerste Wereldoorlog liet een ware ravage achter in Ieper, de stad diende volledig heropgebouwd te worden. Het Onze-Lieve-Vrouwehospitaal in de Korte Torhoutstraat was volledig vernietigd.. Het was opgericht in 1187. Enkele doorschoten muren bleven overeind staan. De poort in de Korte Torhoutstraat, met het opschrift “Hôpital Notre-Dame” is tot vandaag de enige getuige van het vroegere hospitaal. In de plaats ervan werd in de jaren ‘20 een gerechtsgebouw opgetrokken, in neogotiek en Vlaamse renaissancestijl.
De omheiningmuur van het voormalige hospitaal werd heropgebouwd in een eclectische stijl met repetitieve neorenaissance penanten en ornamenten. De centrale poort verwijst naar de Rococostijl.
Bij de heropbouw van de stad dienden strikte richtlijnen nageleefd te worden. Voor de privé-bebouwing rond het marktplein moest in een eclectische bouwstijl, in metselwerk of natuursteen, worden gebouwd. De openbare gebouwen zoals de Hallen en de kathedraal, werden heropgetrokken in natuursteen in neogotische stijl met hier en daar renaissance elementen. Door deze bouwkundige verplichtingen is Ieper een typisch voorbeeld van het eclecticisme waarbij verschillende vroegere stijlelementen met elkaar worden vermengd.
Archeologisch onderzoek toonde aan dat voor 1687 het terrein bebouwd was met woningbouw. De overblijfselen op een diepte van 3 meter duiden op sporen die teruggaan tot de 13de eeuw. Uit de mesthopen die werden gevonden, konden woonpatronen worden gevormd.
DE UITBREIDING
De stedenbouwkundige voorschriften voor de geplande uitbreiding van het gerechtsgebouw waren zeer streng. De Regie der Gebouwen overtuigde alle betrokken instanties dat haar ontwerp, een hedendaagse nieuwbouw, wel degelijk in de bestaande omgeving kon worden geïntegreerd.
Aan de opmaak van het architecturaal ontwerp gingen veel opzoekingen vooraf. De architect hield bij zijn ontwerp rekening met de eclectische bouwstijl van de stad en het belangrijk oorlogsverleden.
De bestaande straatmuur in de Korte Torhoutstraat werd als uitgangspunt gebruikt. De voorgevel van de nieuwbouw is een moderne uitwerking van deze historische straatmuur, die geherwaardeerd en gerestaureerd werd. De nieuwbouw werd achter de muur opgetrokken, de muur maakt integraal deel uit van de nieuwbouw. De grote, centrale poort wordt gebruikt als toegang tot de nieuwbouw. De nieuwbouwgevels zijn opgetrokken in glas, metalen profielen en blauwe hardsteen platen.
De toegangspoort wordt in de nieuwbouwgevel benadrukt door de centrale, in glas uitgevoerde gevel waarvoor een roeststalen rooster is aangebracht met een strak vierkant patroon. Het benadrukt de toegangsfunctie en symboliseert de oude middeleeuwse gietijzeren poort. Het patroon wordt herhaald in de rastertekening van de borstweringen ter hoogte van de vides en terrassen. Het is als het ware een tactiel verlengstuk van de poortfunctie. Boven de centrale toegangspoort, op het frontonmassief, bevindt zich een curve of glooiing, een typisch rococo-element. Dit wordt herhaald in het dak dat een duidelijk zichtbare waaiervorm heeft.
VERRASSENDE RUIMTES
De nieuwbouw is toegankelijk via de grote poort in de Korte Torhoutstraat en situeert zich drie meter achter de straatmuur. De nieuwbouw sluit aan met het bestaande gerechtsgebouw en heeft 6 bouwlagen.
Wat direct opvalt is de soberheid en het minimalisme. In de gang die leidt naar het oude gerechtsgebouw zijn fotografische kunstwerken van Lut Lenoir geïntegreerd. Het kunstwerk verwijst naar het oorlogsverleden van de stad.
Het gebouw is gemakkelijk toegankelijk voor andersvaliden dankzij een aangepaste breedte van de deuren en gangen en het gebruik van hellende vlakken.
Tussen de nieuwbouw en het oude gerechtsgebouw werd een nieuwe zittingszaal gecreëerd in wat vroeger een binnenkoer was.
Op het gelijkvloers vindt je het onthaal en de burgerlijke en correctionele griffies. De kelderverdieping wordt gebruikt als archiefruimte. Op de eerste verdieping hebben de onderzoeksrechters met griffie en diverse griffiers hun kantoor. Een verdieping hoger bevinden zich de kantoren van de voorzitter en de overige rechters en de jeugdrechtbank. De huisbewaarder woont op de derde verdieping. Hier vind je ook een ruime vergaderzaal met spectaculair zicht op de Grote Markt. Op elk niveau zijn doorgangen gecreëerd die het oude gerechtsgebouw met de uitbreiding verbinden.
Steeds weer vallen verassende elementen op met doorkijk naar andere ruimtes, een weldoordacht materiaalgebruik, een subtiel en warm kleurenpalet, het respect voor de bestaande oude gevels die als echt focuspunt fungeren, verschillende bouwhoogtes die op ingenieuze wijze met elkaar zijn verbonden, …
Dankzij deze nieuwbouw is de capaciteit van het volledige gerechtsgebouw
TECHNISCHE FICHE
Eigenaar Belgische Staat
Bouwheer Regie der Gebouwen
Gebruiker FOD Justitie
Architect Jean-Pierre Ostin, Regie der Gebouwen
Studie stabiliteit BVBA Atelier A&T &. Arch. G. Ostyn & Regie der Gebouwen
Studie elektriciteit NV Ingenium & Regie der Gebouwen
Studie centrale verwarming en liften Regie der Gebouwen
