Regie der Gebouwen

De Regie der Gebouwen heeft een cellenvleugel (B) van de gevangenis van Doornik gerenoveerd. Vleugel B omvat 88 cellen en 3 strafcellen. In het verlengde van vleugel B werd een bijgebouw opgericht.

Naast de renovatie van de cellen werden er toegangswegen voor de voertuigen van de brandweer aangelegd en werd er een nieuwe uitgangssas gebouwd. De oprichting van een nieuwe medische voorpost maakt het mogelijk om de eerste zorgen aan gewonden toe te dienen bij een rel of een brand in afwachting van de komst van de hulpdiensten.

In 2010 wordt gestart met de bouw van nieuwe werkplaatsen met inbegrip van een opslagplaats met loskade, een oprit en kantoorruimtes.

Met de heropening van vleugel B bedraagt de totale opvangcapaciteit van de instelling 180 gedetineerden.

De gevangenis werd gebouwd tussen 1868 en 1871 op de plaats van de vroegere stadsomwalling. Architect François Derre tekende de bouwplannen.

In de directe nabijheid van de bouwgrond werd eerst een steenbakkerij gebouwd die de nodige bakstenen leverde voor de te bouwen gevangenis.

De gevangenis werd ontworpen volgens de meest progressieve ideeën van toen zoals die van Edouard Ducpétiaux. Deze Belgische journalist werd een belangrijke hervormer van het nationaal gevangenissysteem en werd de eerste inspecteur-generaal van de gevangenissen.

Een gevangenis van het type « Ducpétiaux » is gewoonlijk opgebouwd uit een reeks vleugels die vertrekken vanuit een centrale toezichtkern. Dankzij deze indeling kan men gemakkelijk toezicht uit oefenen op de volledige instelling.

De gevangenis bestaat uit een centrale observatiekern met drie cellenvleugels waarin ook ruimte is voorzien voor de administratie van de gevangenis. Er verblijven zowel verdachten als veroordeelden.

DE RENOVATIE VAN VLEUGEL B

Een volledig opwaarderingsproces

De meerderheid van de Belgische gevangenissen dateert uit de 19de eeuw. Veel van deze instellingen zijn vandaag te klein geworden en het comfortniveau is er onvoldoende, zowel voor de gedetineerden als voor het gevangenispersoneel.

De Regie der Gebouwen en de FOD Justitie stelden een richtplan op voor de periode 2008-2012 om de problemen van de penitentiaire instellingen op te lossen. De gevangenis van Doornik is hiervan een mooi voorbeeld. De renovatie van vleugel B vormt één van de fases van de volledige opwaardering van het complex.

Vleugel B moest worden aangepast om de leef- en werkomstandigheden van de gebruikers van de gevangenis te verbeteren. Het was echter niet de bedoeling om de opvangcapaciteit te verhogen. Het aantal cellen dat er is bijgekomen, is relatief beperkt.

De Regie der Gebouwen startte de werken in september 2007; ze werden in oktober 2009 beëindigd.

De werken

Renovatie- en aanpassingswerken

De structuur van het gebouw is gezond en de stabiliteit is nog goed. Maar het feit dat het volume open was tot op het dakniveau zorgde daarentegen wel voor problemen. Er waren cellen op drie verdiepingen, langs beide kanten van het blok, die werden gescheiden door een centrale open ruimte. De cellen waren bereikbaar via metalen loopbruggen en op elke verdieping kon men slechts via enkele loopbruggen van de ene naar de andere kant gaan. Deze indeling liet geen vlotte circulatie toe van het personeel, dat zich niet efficiënt kon verplaatsen omdat het een vast traject moest volgen. Daarnaast was er ook het gebrek aan akoestische afscheiding: indien er beneden tumult uitbrak, duurde het niet lang vooraleer het zich verspreidde over het ganse blok.

Op elke verdieping werden gewapende betonplaten aangebracht. Zij zorgen voor een fysieke scheiding tussen de verdiepingen. Dankzij deze nieuwe circulatieplatforms kan het personeel zich vrijer en vlugger verplaatsen tussen de cellen. Het is voortaan ook mogelijk om bepaalde delen van de gevangenis te isoleren, men kan bijzondere leefregels uitwerken, een progressief regime invoeren en de gevangenisstraffen kunnen zo veel mogelijk geïndividualiseerd worden.
Alle binnenmuren werden blootgelegd en er werd een nieuwe gewapende bepleistering aangebracht.
Een lift op de plaats van het vroegere trappenhuis en een nieuwe diensttrap in het midden van vleugel B vergemakkelijken de taken van het personeel.

De natuurlijke lichtinval in de cellen, een essentieel element van comfort, werd verbeterd. De vensteropeningen in de cellen werden vergroot dankzij de plaatsing van geprefabriceerde, gestandaardiseerde betonnen kaders waarin het traliewerk verankerd is met het oog op de noodzakelijke beveiliging. Deze ingreep is zowel in het belang van de gedetineerden als in dat van het veiligheidspersoneel.

Alle celdeuren werden vernieuwd; ze werden geleverd door de Centrale Arbeidsdienst van de FOD Justitie. De cellen werden volledig heringericht en uitgerust met hoofdzakelijk houten, duurzaam meubilair. Hout straalt ook een bepaalde warmte uit. Er werd een tegelvloer gelegd en op de muren werd een nieuwe gewapende bepleistering aangebracht. Elke cel beschikt over een sanitair blok (lavabo en wc).

Op elke verdieping werd de sanitaire zone met douches en wc heropgebouwd. Ze werd behandeld met een tweecomponenten, antracietgrijze verf op basis van epoxyhars. De sanitaire toestellen en installaties werden vervangen. De plafonds werden eveneens behandeld met epoxyhars.

In het verlengde van vleugel B werd een bijgebouw opgericht waarin zich de noodtrap bevindt. De noodtrap kon niet in de vernieuwde vleugel worden ingepast zonder een aantal cellen te verminderen. Daarom koos men voor een bijgebouw. Elke verdieping beschikt over een lokaal van waaruit de bewakers een algemeen zicht op de hele verdieping hebben, een strafcel en een consultatielokaal. De verticale circulatie in het gebouw is vandaag eenvoudiger; het verbetert de werkomstandigheden van het personeel.

Het bijgebouw heeft een gebogen gevel die begint bij de noodtrap en vervolgens openingen vertoont op de plaatsen waar nieuwe lokalen zijn ondergebracht. Dankzij deze architecturale ingreep wordt een volumematige en functionele dynamiek gecreëerd. Daarnaast zorgt het concept van dit bijgebouw ervoor dat vrachtwagens met oplegger een doorgang krijgen in het volledige complex. De voertuigen kunnen gemakkelijker heen en weer rijden tussen het nieuwe gebouw en de omheiningmuur van de gevangenis.

Vleugel B omvat 88 cellen en 3 strafcellen. In deze vleugel worden enkel veroordeelden opgevangen.

Een subtiel sfeer- en kleurenspel

Een gevangenis is en blijft een gesloten ruimte. De architect koos voor neutrale en heldere kleuren om zoveel mogelijk natuurlijk licht op te vangen. Dit kan bijdragen tot een rustgevende sfeer voor zowel de gedetineerden als het gevangenispersoneel.

Het kleurenspel werd eveneens gebruikt om het identiteitsverlies van het individu zoveel mogelijk tegen te gaan.
Om met kleuren een persoonlijke toets aan elke verdieping te geven, werd er een verschillende tint gekozen voor de dagkanten van de ramen en de deuren van de cellen van elke verdieping.
Dit gebruik van verschillende kleuren vindt men ook terug in de evolutie van de kleuren vanaf het bewakingscentrum tot in de nieuwe uitbreiding op het einde van de vleugel (van donker tot lichter).

Voor de buitengevels van het bijgebouw werd gekozen voor twee soorten afwerking:

een antracietblauwe pleisterlaag zorgt voor een contrast tussen de gebogen hoofdgevel en de bestaande gevels in rode baksteen;
een bekleding met antracietkleurige bakstenen werd voorzien voor de zijgevel van het bijgebouw.

Een groot raam met traliewerk in het centrale gedeelte van het bijgebouw zorgt voor natuurlijke lichtinval in de interne circulatiezones.

Beveiligingswerken

de vervanging van de celdeuren;
de plaatsing van volle of in glas uitgevoerde deuren en volle of in glas uitgevoerde stalen veiligheidswanden voor de bewakingszones;
de plaatsing van opengaande of vaste hekken voor de circulatiezones.

Brandbescherming en -bestrijding

Net zoals voor de veiligheid werd er niets aan het toeval overgelaten op het vlak van brandpreventie, - bescherming en -bestrijding.

In overleg met de Preventiedienst van de brandweer van Doornik is vleugel B horizontaal gecompartimenteerd per verdieping. Daarom werden alle doorsteken van de gecompartimenteerde zones beschermd tegen brand (technische kokers, diverse leidingen, ventilatiekokers, verwarmingskokers, enz.) en de toegangen tot de verschillende zones uitgerust met brandwerende deuren. In de verschillende trappenhuizen werden er koepels voor rookafvoer geplaatst.

Op het vlak van de brandbestrijding werden er op de meest geschikte plaatsen een voldoende aantal haspels met twintig meter lange slangen en wandbrandkranen geplaatst.

Bijzondere technieken

De nieuwe elektrische installaties bieden efficiëntie, comfort en veiligheid aan de gebruikers. Elke cel is uitgerust met aangepaste verlichtingstoestellen en voldoende stopcontacten. De radiatoren van alle cellen werden vervangen.

TOEGANGSWEGEN EN MEDISCHE VOORPOST

Naast de renovatie van de cellenvleugel werden ook de toegangswegen voor de brandweerwagens aangepast. Voortaan kunnen zij zonder probleem de verschillende cellenvleugels bereiken. Een nieuwe uitgangssas biedt een gemakkelijke uitweg aan het zwaar vrachtvervoer.

In de nieuwe medische voorpost kunnen de eerste zorgen worden toegediend aan de gewonden na een oproer of brand in afwachting van de komst van de hulpdiensten. Deze werken werden uitgevoerd van februari 2008 tot juni 2009.

DE WERKPLAATSEN

De bestaande werkplaatsen zijn verouderd en de bestaande structuur laat een uitbreiding niet toe. Daarom werd beslist om nieuwe werkplaatsen te bouwen. De ateliers zullen flexibel zijn zodat de oppervlakte aangepast kan worden naargelang de uitgevoerde activiteit. Er wordt eveneens een opslagplaats met loskade, een oprit en kantoorruimtes voorzien. De werken starten in het eerste trimester van 2010 en zullen in 2011 beëindigd worden. Deze werken worden begroot op zo’n 2,5 miljoen €, incl. BTW.

TECHNISCH FICHE