In juni 2009 werd een nieuwe cellenvleugel geopend in de strafinrichting te Merksplas. Het gaat om een afdeling beveiligde zorg waar mentaal gehandicapte geïnterneerden worden opgevangen. De Regie der Gebouwen realiseerde de werken binnen een zeer korte tijdspanne. Naast de eigenlijk cellenvleugel zorgde zij ook voor de veiligheidsafsluiting en voor de aanleg van de wandelkoer en omgevingswerken.
In maart 2008 startten de gesloten ruwbouwwerken en afwerking en in juni 2009 werd de vleugel in gebruik genomen.
In 2007 besliste de federale Ministerraad om een bijkomende cellenvleugel te bouwen bestemd voor mentaal gehandicapte geïnterneerden met inbegrip van de bijhorende beveiligings- en infrastructuurwerken. Deze nieuwe vleugel wordt gebruikt als een afdeling van beveiligde zorg voor geïnterneerden. Ze kreeg de toepasbare naam ‘De Haven’. Het doel is om een aangepaste zorg te bieden in een veilige omgeving. Beide aspecten, zorg en veiligheid, zijn evenwaardig en onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Het gebouw biedt plaats aan 60 geïnterneerden met een verstandelijke handicap. De naam De Haven staat zowel symbool voor een veilige plaats om te vertoeven als voor een plaats waar men na het aankomen ook terug kan vertrekken; een plaats met perspectief op de toekomst. De doelstelling is om verzorging en rust aan te bieden aan kwetsbare bewoners in een veilige omgeving en tevens een perspectief te bieden op persoonlijke ontplooiing en ontwikkeling. Kortom, een toekomstperspectief.
Voor de dagelijkse werking werken de FOD Justitie en het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) samen.
In dit aangepast leefklimaat wordt enerzijds rekening gehouden met de mogelijkheden en behoeften van de doelgroep en anderzijds met de veiligheidsproblematiek. Drie actoren zijn hierbij betrokken: de penitentiaire personeelsleden, de zorgequipe van de penitentiaire inrichting van Merksplas die in basiszorg voorziet en de gespecialiseerde hulpverleners van het dienstverleningscentrum ’t Zwart Goor, die gespecialiseerde deskundigheid inbrengen ten aanzien van mensen met een verstandelijke handicap en bijkomende gedragsproblemen.
De strafinrichting te Merksplas is toonaangevend inzake de huisvesting en de begeleiding van verstandelijk gehandicapte geïnterneerden binnen een inrichting voor sociaal verweer.
Architectuur
De nieuwe cellenvleugel is afgescheiden van de andere paviljoenen. Het beschikt over een eigen specifieke wandel- en sportkoer en is afgesloten met een hoge perimeterbeveiliging.
Het complex is opgebouwd uit een gelijkvloers en één verdieping. Op het plat dak bevindt zich nog een beperkte technische verdieping. De verdiepingen zijn van elkaar gescheiden met een betonnen vloer met Rf 1h brandweerstand.
Op elke verdieping van de rechthoekige cellenvleugel is er een ruimte voor meer administratieve taken. Deze ruimten zijn gescheiden van het cellulair gedeelte.
Het administratief gedeelte omvat een fouilleer- en detectieruimte, twee bewakingscentra, kantoren voor de directeur en de psychiater, een kantine / refter, een vergaderzaal, spreeklokalen, sanitaire ruimtes en bergruimtes, kleedlokalen voor het personeel en kleinere technische lokalen.
Het cellulair gedeelte omvat 18 duo-cellen, 25 individuele cellen, 2 prikkelvrije kamers, een afgesloten wandelkoer, een refter / keuken / ontspanningsruimte met afzonderlijke rooklokalen voor de geïnterneerden op elke verdieping, een ergotherapieruimte, een badzaal, een dokterslokaal, de gesprekslokalen en een lift.
De duo-cellen op het gelijkvloers, bedoeld voor minder mobiele geïnterneerden, zijn voorzien van naast elkaar geplaatste bedden. De duo–cellen op de verdieping zijn voorzien van stapelbedden.
De constructie is opgebouwd uit betonnen wanden en vloerplaten. Voor de gevel werd gekozen voor een rode gladde parementsteen die geschilderd wordt. Alle ruimtes zijn voorzien van een bevloering op basis van ceramische tegels, uitgezonderd in de gangen waar een zachte PU vloer werd gegoten.
De wanden in de cellen zijn bekleed, van vloer tot plafondhoogte, met volkern panelen.
Om een legionellabesmetting te voorkomen, is een specifieke installatie voor desinfectie voorzien die zowel een curatieve als preventieve werking heeft. Het principe van de installatie is gebaseerd op katalytische anodische oxydatie.
Duurzame energie
De cellenvleugel wordt geventileerd met een mechanisch systeem waarbij de warmte wordt gerecupereerd. Het systeem laat toe om de ventilatie in de administratieve lokalen en de refters voor de gedetineerden uit te schakelen indien deze niet in gebruik zijn genomen.
Thermische zonnepanelen op het dak zorgen voor de productie van warm water voor de douchecellen. De installatie is berekend op 50% van de behoefte aan warm water op jaarbasis, met een productie van 3000 liter per dag in een regime van 2 gescheiden douchebeurten per dag.
Voor de verlichtingsarmaturen werd gekozen voor TL en PL lampen met elektronische voorschakelapparatuur en hoogwaardige reflectoren. In de hoofdgang is er LED verlichting (nachtverlichting & brandveiligheidverlichting). De verlichting wordt gestuurd via aanwezigheidssensoren in de sanitaire ruimtes, de cellen, de bergingen, …
De verwarming gebeurt via een condensatieketel op aardgas met matrix brander met een rendement van 108% met een vermogen beperkt tot 80 kW voor een te verwarmen complex van ca. 7.100 m³. Het energiepeil is K30 (isolatie) en E65 (energie), beduidend lager en dus milieuvriendelijker dan de opgelegde normen.
De milieubalans van de nieuwe cellenvleugel is positief dankzij:
het laag energieverbruik;
de beperking van de CO2 uitstoot door het gebruik van zonnepanelen (reductie van CO2 met 7,2 ton / jaar);
de recuperatie van het regenwater via een buffertank van 80.000 liter water dat hergebruikt wordt voor de spoeling van de toiletten, urinoirs en de beregening van de tuin en de grasvelden;
de toepassing van waterdoorlatende verhardingen (betonstraatstenen, dolomiet & waterdoorlatende rubbersportvloer) en de aanleg van grasvelden;
de bouw van een waterzuiveringsinstallatie (capaciteit van 100 I.E.);
het gebruik van een automatisch gestuurde buitenzonneweringsinstallatie aan de ramen en het gebruik van schuin geplaatste lamellen die in de traliewerken zijn geïntegreerd, waardoor er geen behoefte is aan energieverslindende koelinstallaties.
Veiligheid
Veiligheid staat centraal in de nieuwe cellenvleugel.
Het camerabewakingssysteem is volledig digitaal en beantwoordt aan de strengste eisen inzake veiligheid. De visualisatiesoftware werd op maat geconfigureerd voor de eindgebruiker en alle beelden worden digitaal opgeslagen.
Voor het besturingssysteem voor de toegangen en het openen van de deuren wordt gebruik gemaakt van een geavanceerd programmeerbaar logisch controllersyteem.
Snel ingrijpen daar waar het nodig is, kan via de celinterfonie, dienstinterfonie- en het oproepsignalisatiesysteem.
Ook inzake brandveiligheid werd niets aan het toeval gelaten. Zo is het gelijkvloers met een brandwerende vloerplaat gescheiden van de verdiepingsruimte. De administratieve gedeelten zijn brandwerend gescheiden van de cellulaire complexgedeelten. Voor het cellulair gedeelte werd gewerkt met brandwerende compartimentering. Een compartiment omvat 12 cellen. De brandwerende deuren in de hoofdgangen bevinden zich steeds in geopende toestand teneinde visueel een volledig overzicht over de gangen te behouden. In geval van brandalarm sluiten deze deuren automatisch.
Elk cellulair brandwerend compartiment en elke traphal is voorzien van rookschachten. In geval van brand of gaslek wordt de aanvoer van gas onmiddellijk onderbroken dankzij het detectiesysteem.
De buffertank met regenwater (80.000 liter) kan ook als bluswaterbekken worden gebruikt.
TECHNISCHE FICHE
Eigenaar Belgische staat
Bouwheer en projectleiding Regie der Gebouwen
Gebruiker FOD Justitie (Penitentiaire instellingen)
Architect Regie der Gebouwen
Studies bouw en technieken Regie der Gebouwen
Aannemer Ruwbouw en afwerking: MBG (Wilrijk) Veiligheidsomheining: Verbruggen n.v. (Mol) Wandelkoer en omgevingswerken: MBG (Wilrijk)
Veiligheidscoördinatie SGS Industrial Services
EPB verslaggeving BTI vzw (Gent)
Oppervlakte cellenvleugel 1.815 m² (extra muros)
Duur der werken maart 2008 – mei 2009
Kostprijs ruwbouw en afwerking 4,95 miljoen euro
Kostprijs veiligheidsomheining 358.016 euro
Kostprijs aanleg wandelkoer en omgevingswerken 228.518 euro
