KIK - Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium
Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium is een federale wetenschappelijke instelling die belast is met het beheer van de Belgische kunstwerken. Het Instituut is sinds 1962 gevestigd in een gebouw dat speciaal voor deze instelling ontworpen is in het Jubelpark. Dit jaar heeft de Regie der Gebouwen de eerste verdieping van het gebouw heringericht om er een infotheek in te openen waarin de vroegere fototheek en de bibliotheek samengebracht zijn. Deze infotheek is operationeel sinds half september 2010. Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK)
Geschiedenis van het gebouw
Beschrijving
De infotheek
Technische fiche
Publicatie
Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK)Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium werd opgericht in 1934 : Jean Capart opent in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis een Laboratorium voor Fysisch en Chemisch onderzoek en voegt dit bij de Dienst voor Belgische Documentatie. Bij decreet van de Regent worden op 24 juni 1948 het Centraal Iconografisch Archief van Nationale Kunst en het Centraal Laboratorium der Belgische Musea van België (ACL) opgericht. Enkele jaren later worden de ACL, bij koninklijk besluit van 27 augustus 1957, één van de tien nationale wetenschappelijke instellingen, onder de naam van Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK). Top
Geschiedenis van het gebouw De lokalen die in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis ter beschikking van het KIK werden gesteld, bleken al snel te klein te zijn. Er wordt dan ook besloten een nieuw gebouw op te richten. In 1959 begint de constructie. Charles Rimanque, stedenbouwkundig architect tekent de plannen in samenwerking met Léonard Cassiman, inspecteur-generaal bij het ministerie van Openbare Werken en met René Sneyers, directeur van het departement Laboratoria van het KIK. De uitdaging bestond erin een esthetisch gebouw te creëren, waarin werkeenheden van zeer verscheiden aard, zowel qua ingenomen ruimte als qua uitrusting, naast elkaar kunnen bestaan. Het KIK verenigt inderdaad kunsthistorici, conservatoren-restaurateurs, fysici, chemici, fotografen. In het gebouw moeten dus zowel kantoorruimtes als ateliers voor conservatie-restauratie, onderzoekslaboratoria en fotostudios ondergebracht worden, alsook een bibliotheek en een fototheek die toegankelijk zijn voor het publiek. In oktober 1962 wordt het gebouw in gebruik genomen. Het is één van de eerste gebouwen ter wereld dat speciaal ontworpen werd voor een interdisciplinaire benadering van de kunstwerken. Top
Beschrijving Het gebouw heeft een oppervlakte van 8700 m² (89 m lang, 16 m breed en 27 m hoog), verdeeld over zes verdiepingen. Het geraamte van het gebouw bestaat uit gewapend beton. De gevel is opgebouwd uit 2,2 m brede modules. Deze structuur is voorzien van een zwevende bekleding in witte Anstrudesteen. De onderbouw is in leisteen. Het dubbele dak is van beneden naar boven opgebouwd uit een betonnen ondergrond, een isolatielaag uit licht beton, een verluchte spouw, een prefablaag en een zinken bedekking op roeflatten. Aan de ingang van het gebouw bevindt zich een betonnen luifel die niet bevestigd is aan de gevel. Deze vooruitstekende luifel steunt op twee trechtervormige zuilen. De vloeren hebben een draagkracht van 500 kg per m². Een verlaagd plafond schept een technische tussenruimte van 15 cm hoog waarin thans de kabels van het ICT-netwerk weggewerkt zijn. De kantoormuren bestaan uit geplastificeerde staalplaat op gipsplaten; de muren van de ateliers en laboratoria, waarvan sommige betegeld zijn, bestaan uit melaminehars. De deuren van de lokalen en hun bovenlichten, die tot aan het plafond reiken, zijn in mooi gevlamd essenhout. De afwisseling van natuurlijke materialen en synthetische bekledingen zorgt voor contrast en ritme in de gangen. In het gebouw zelf is geen enkele binnenwand dragend: de ruimtes worden van elkaar gescheiden door mobiele wanden. Dit maakt het mogelijk het gebouw te moduleren om de binnenruimtes te herverdelen in functie van de behoeften. De ateliers voor de restauratie van schilderijen en de grote fotostudio beslaan twee verdiepingen; door hun doorlopende ramen tekenen deze volumes zich af in de voorgevel. Bovendien kunnen kunstwerken van zeer grote afmetingen via een doorlopende rail van de ene naar de andere zaal worden verplaatst. Het essenhouten meubilair dat ontworpen werd door Charles Rimanque, is modernistisch, sober en functioneel. De fototheek is uitgerust met grote kaartenbakken waarvan de zijkanten uitgevoerd zijn in fineerhout. In de raadzaal bevindt zich kersenhouten meubilair. Het gebouw is vooral bekend vanwege zijn centrale trap. Deze opmerkelijke schroefvormige structuur in gebouchardeerd beton werd ontworpen door ingenieur Léonard Cassiman. De treden zonder tegentrede zijn bevestigd aan één enkele spiraalvormige trapboom. De overlopen van elke verdieping vormen een halve cirkel. Het geheel is afgeboord met een sobere, doorlopende, aluminium trapleuning. In het gebouw prijken meerdere kunstwerken. Op de benedenverdieping, een beeldhouwwerk van de kunstenaar Olivier Strebelle. De inkomhal en de eerste overloop bevatten beeldhouwwerken die besteld zijn bij de koperslager Jean-Pierre Ghysels. Op de laatste overloop bevindt zich een geëmailleerd schilderij van Edmond Dubrunfaut, De raadzaal wordt thans opgesmukt door een schilderij dat ontworpen werd door de kunstenaar Gaston Bertrand. Nog in de raadzaal bevindt zich een houten beeldhouwwerk van Joris Minne. Op 29 november 2007 werden bepaalde gedeelten van het gebouw geklasseerd bij besluit van de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest : de gevel, de centrale trap en zijn kunstwerken, het directiekantoor en de raadzaal. Top
De infotheek Op de eerste verdieping van het KIK bevonden zich vroeger de leeszaal van de fototheek en kantoorruimtes aan de ene kant van de gang, en de opslagruimte van de fotos en kantoorruimtes aan de andere kant. De bibliotheek nam een gedeelte van de derde verdieping in. In de loop der jaren werd het plaatsgebrek steeds nijpender : de uitgebreide bibliotheekcollectie vereiste meer ruimte. Het KIK besloot dan om zijn fototheek en bibliotheek samen te brengen in een nieuwe infotheek. In een eerste fase, in november 2007, werd het fotoarchief verhuisd naar de kelderverdieping waar het kon bewaard worden in betere omstandigheden. Op die manier kwam er ruimte vrij op de eerste verdieping. In februari 2010 is de Regie der Gebouwen begonnen met de herinrichting van deze verdieping. Dankzij het moduleerbaar karakter van het gebouw konden de werken gemakkelijk uitgevoerd worden. Aan de rechterkant van de centrale gang zijn de vrijgekomen ruimte en de aangrenzende kantoorruimtes samengevoegd tot één enkele ruimte van 315 m². Aan de linkerkant van de gang werd de oppervlakte van de leeszaal vergroot van 82 m² tot 133 m², doordat een aantal kantoorruimtes werd gesupprimeerd. De werken werden uitgevoerd met respect voor de oorspronkelijke staat van de zalen: de structuur evenals bepaalde elementen zoals de kaartenbakken bleven behouden. De inrichtingswerken omvatten de vervanging van de vloerbekleding en van de verlaagde plafonds, de wijzigingen en aanpassingen aan de wanden en het binnenschrijnwerk, het schilderwerk evenals de vervanging van de verlichting en van de schakelaars. De infotheek groepeert een rijk gevulde bibliotheek met open reksysteem die gespecialiseerd is in kunstgeschiedenis en een fototheek met meer dan één miljoen fotos rond het Belgisch kunstpatrimonium. Top
Technische fiche Eigenaar : Belgische Staat
Bouwheer : Regie der Gebouwen (arch. Blaise Beaume)
Gebruiker : Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium
Aannemer inrichtingswerken : Decorteam Meuleman n.v. (Kortrijk)
Aannemer elektriciteit : bvba Van Cauter (Mere)
Duur van de werken : februari 2010 juni 2010
Kostprijs van de inrichting : 180 000 (incl. btw) Top
Publicatie Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium,
Regie der Gebouwen, Persdienst, Brussel, september 2010. Top
|
