Op 20 december 1996 besliste de ministerraad om een nieuwe gevangenis in Limburg te bouwen.
De voorkeur ging naar de Herckenrodesingel omwille van de ligging, de vlotte bereikbaarheid, de oppervlakte, de afmetingen van het terrein, de gesteldheid van het oppervlakte en de ondergrond, de synergie met de omgeving en de stedenbouwkundige randvoorwaarden.
De werken startten in april 2002. In oktober 2004 was de gevangenis voltooid.
In februari 2010 werden platanen op de wandeling (grote binnenkoer) gepland om ontsnappingen via helikopter te vermijden.
Het bouwterrein heeft een oppervlakte van 9,11 hectare en wordt begrensd door de Demer, de spoorweg en de Gebrande straat – Slachthuiskaai (kanaal) via de Herckenrodesingel zal men toegang krijgen tot de gevangenis.
HET CONCEPT
De hoofdcirculatie van het complex verloopt via een centrale gang. In deze gang werden zeer smalle ramen geplaatst zodat de gebruikelijke tralies niet hoefden. De ramen zorgen daarenboven voor een speciaal lichteffect op de grond.
Op deze hoofdas zijn drie dwarse volumes geënt met elk hun specifieke functie: het bezoekersgebouw, de technische vleugel en het cellencomplex.
Het cellencomplex bestaat uit 3 vleugels met centrale kern en biedt plaats aan 420 gedetineerden met een afzonderlijke vrouwenvleugel voor 30 personen. De totale capaciteit is dus voor 450 gedetineerden.
Daarnaast is er een inkomgebouw, een onthaal voor de gedetineerden, een controlecentrum, een bezoekerscomplex, lokalen voor de administratie en directie, een medische en een educatieve afdeling, onderhoudswerkplaatsen, een grote werkplaats, magazijnen, de keuken en wasserij, een kleine sporthal en fitnessruimte en buitenpleinen op de 5 wandelingen.
DE TECHNISCHE UITRUSTINGEN
Het volledige complex staat onder permanente bewaking. Iedere beweging wordt gevolgd via camera’s. Voor de cellenvleugels is een apart controlecentrum voorzien.
De nieuwe gevangenis is uitgerust met een gescheiden rioleringssysteem, waarbij een gedeelte van het regenwater wordt gerecupereerd voor de spoeling van de sanitaire toestellen en de sprinklerinstallatie. Het hemelwater wordt via een bufferbekken met een capaciteit van 1500m³ in de Demer geloosd.
DE INRICHTING EN CELINDELING
De inrichting van de cellen werden grondig gewijzigd. Zonder de oppervlakte (10m²) te vergroten werd evenwel het ruimtegevoel duidelijk verbeterd. Zo werd het sanitair gedeelte mee geïntegreerd in de cel : de wasbak staat onmiddellijk aan de deur, en de wc is ingewerkt achter een deur van de schuine kastenwand.
Het losse meubilair van de cel (bed, stoel, …), de inrichting van de bezinningsruimte en winkel voor gedetineerden, alsook de tafels en de kasten van de kantoren en de bezoekzalen werden uitgevoerd volgens een ontwerp van de architecten. Op die manier werd de lijn gevormd door het gebouw zelf verder doorgetrokken in de inrichting ervan.
Er werd ook een bank ontworpen die in de wachtruimte voor bezoekers staat. Die bank is het voorbeeld bij uitstek van de unieke inrichting van deze gevangenis. Het blauw, geel en groen van het kleurenconcept keren terug in het ontwerp ervan.
DE GROENVOORZIENINGEN
Binnen de muren is gestreefd naar een maximale groenvoorziening: in iedere wandeling is een graszone voorzien en de zones tussen de gebouwen en de buitenafsluiting zijn volledig ingevuld met gras. Aan de straatkant (Kanaal) is een groenzone voorzien met inheemse heesters en bomen; ook aan de Demer is een groene strook voorzien. Meer dan de helft van het terrein heeft een groene aanblik gekregen.
In februari 2010 werden platanen gepland in de wandeling (grote binnenkoer). Deze moeten ervoor zorgen dat ontsnappingen via helikopters onmogelijk worden.
KLEURENCONCEPT
Vertrekkend van de antracietkleurige celvloer is er een kleurenpalet samengesteld bestaande uit beige-olijfgroen, olijfgroen, groenblauw en staalblauw. Die kleuren werden in de cellenvleugels afhankelijk van het niveau gebruikt als instrooisels (verfsnippers) in de vloer.
KUNSTINTEGRATIE
De integratie van kunst speelt net zoals het gebruik van smalle ramen in plaats van tralies, een nieuwe inrichting van de cellen en de groenvoorzieningen een belangrijke rol bij het bepalen van de uitstraling en de leefbaarheid van de gevangenis.
Hiervoor werd een beroep gedaan op Jeanet Hönig en vijf studenten van de Media & Design Academie Genk.
